O firmieOfertaPrawodawstwoAromatyKontaktNowościReceptury aplikacyjne  
 
 
PRAWO
ZNAKOWANIE PRODUKTÓW
 
Informacje o sposobach oznaczania żywności zgodnie z wymogami prawa europejskiego

Podstawowym zadaniem prawa Unii Europejskiej dotyczącego oznaczania żywności jest ochrona interesów konsumentów. Powinni oni otrzymywać pełne i zrozumiałe informacje, które pozwolą na dokonanie świadomego wyboru nabywanej żywności. Wyrafinowani konsumenci europejscy oczekują żywności nie tylko bezpiecznej dla zdrowia ludzi, ale również produkowanej z poszanowaniem środowiska naturalnego i praw zwierząt.
 
Aktem prawnym UE, który zawiera podstawowe wymagania dotyczące oznaczania żywności (zwanego w polskich przepisach znakowaniem) jest dyrektywa 2000/13/WE, będąca ujednoliconą wersją poprzedniej, wielokrotnie zmienianej dyrektywy 79/112/EWG.
 
Dyrektywa 2000/13/WE ma zastosowanie do znakowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych przeznaczonych bezpośrednio dla konsumenta oraz zakładów żywienia zbiorowego. Podstawowym wymaganiem jest, aby znakowanie, prezentacja i reklama tych produktów:
 
- nie wprowadzały konsumenta w błąd co do ich cech, w szczególności co do rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia oraz metod produkcji;
- nie przypisywały im działania lub właściwości, których nie posiadają;
- nie przypisywały im właściwości zapobiegania lub leczenia chorób;
- nie sugerowały ich szczególnych właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają te same właściwości.
 
W dyrektywie 2000/13/WE podany jest wykaz informacji, których umieszczenie na opakowaniu środka spożywczego jest obowiązkowe. Są to m.in.:
- nazwa środka spożywczego,
- lista i ilość składników,
- zawartość netto,
- data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia,
- warunki przechowywania lub przygotowania,
- identyfikacja producenta lub sprzedawcy.
 
Reguły odnoszące się do zakresu i sposobu umieszczania obowiązkowej informacji są bardzo skomplikowane. Szczególnie drobiazgowe są zasady dotyczące wymieniania składników i ich ilości. Od regulacji tych istnieje szereg wyjątków.
 
Dyrektywa 2000/13/WE została znowelizowana dyrektywą 2001/101/WE, która wprowadziła do niej szczegółową definicję „mięsa" jako składnika środków spożywczych. Wyrażenia tego można użyć w wykazie składników produktu żywnościowego, jeżeli zawartość tłuszczu i tkanki łącznej nie przekracza określonych progów procentowych, określonych odrębnie dla poszczególnych gatunków zwierząt (ptaków i królików, świń, pozostałych ssaków i mieszanek mięsa z przewagą mięsa ssaków).
 
Nowelizacja dyrektywy 2000/13/WE  wprowadziła wykaz składników znanych jako alergeny, które muszą  być zawsze wymienione na opakowaniu.  Zmiany te wprowadza się w związku z oczekiwaniami konsumentów, którzy ze względów zdrowotnych lub innych chcą uniknąć spożywania określonych składników, nawet w bardzo małych ilościach.
 
Oprócz ogólnej dyrektywy 2000/13/WE w prawie europejskim istnieje wiele innych aktów prawnych odnoszących się do znakowania żywności. Jednym z nich jest dyrektywa 90 /496/EWG dotycząca oznaczania wartości odżywczej środków spożywczych. W stosunku do środków spożywczych powszechnie spożywanych (nie będących środkami specjalnego przeznaczenia żywieniowego) obowiązek podawania wartości odżywczej powstaje jedynie wtedy, jeśli na opakowaniu lub w prezentacji bądź reklamie zastosowano tzw. „oświadczenie żywieniowe ",  czyli deklarację, że środek posiada szczególne właściwości odżywcze. Dyrektywa szczegółowo precyzuje, co musi i może zawierać informacja o wartości odżywczej (przede wszystkim wartość energetyczną, zawartość białka, tłuszczu całkowitego i węglowodanów przyswajalnych). Podane są m.in. sposoby określania wartości energetycznej oraz jednostki, w których wyraża się zawartość składników odżywczych.
 
Istnieją również w prawie europejskim akty prawne regulujące jedynie pojedyncze aspekty znakowania, lub dotyczące niektórych składników środków spożywczych. Zaliczają się do nich przede wszystkim:
- Dyrektywa 89/369/EWG dotycząca oznaczania partii towaru,
- Dyrektywa 87/250/EWG dotycząca podawania mocy napojów alkoholowych,
- Dyrektywa 94/54/WE dotycząca informacji o pakowaniu w atmosferze modyfikowanej,
- Dyrektywa 96/21/WE dotycząca zamieszczania informacji o substancjach słodzących, cukrach, aspartamie i poliolach,
- Dyrektywa 2002/67/WE dotycząca podawania zawartości kofeiny i chininy,
- Rozporządzenia 1139/98 oraz 50/2000 dotyczące znakowania żywności wyprodukowanej z organizmów modyfikowanych genetycznie, uchylone i zastąpione nowym rozporządzeniem 1829/2003 o genetycznie modyfikowanej żywności i paszach (w rozporządzeniu tym znakowaniu żywności poświęcone są artykuły 12-14, zacznie ono obowiązywać od kwietnia 2004 r.).
 
Oprócz wymienionych powyżej aktów, które są przeważnie w całości poświęcone znakowaniu, a także prezentacji i reklamie produktów żywnościowych, istnieje w prawie europejskim wiele dyrektyw oraz rozporządzeń poświęconych poszczególnym rodzajom żywności i zawierających jedynie fragmentaryczne przepisy odnoszące się do znakowania. Są to m.in. dyrektywy o wyrobach czekoladowych (2000/36//WE), cukrach (2001/111/WE), miodzie (2001/110/WE), sokach owocowych (2001/112/WE), mleku konserwowanym (2001/114/WE), ekstraktach kawy i cykorii (99/4/WE), dżemach (2001/113/WE).
 
Wszystkie unijne dyrektywy dotyczące znakowania żywności są  przeniesione do polskiego prawa . Unijne rozporządzenia  obowiązują  w naszym kraju bezpośrednio.
 
W Polsce przyjęto metodę wprowadzania do prawa krajowego przepisów unijnych z dziedziny znakowania żywności poprzez jeden zbiorczy akt prawny. Jest nim Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie znakowania środków spożywczych i dozwolonych substancji dodatkowych (DzU nr 220 z 2002 r., poz. 1856), które weszło w życie 1 stycznia 2003 r. Zostało ono wydane z upoważnienia art. 24. ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (DzU nr 63 z 2001 r., poz. 634 z późniejszymi zmianami). Wspomniany art. 24. ustawy zawiera jedynie podstawowe zasady znakowania oraz prezentacji i reklamy środków spożywczych, odpowiadające rozwiązaniom przyjętym w dyrektywie 2000/13/WE. Wszystkie szczegółowe wymagania tej oraz wielu innych dyrektyw zawarte są w rozporządzeniu z 16 grudnia 2002 r. W odrębnych rozporządzeniach wykonawczych do ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia są lub mają być uregulowane kwestie znakowania suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wód mineralnych. Stopień przeniesienia przepisów UE dotyczących znakowania żywności do polskiego prawa jest już bardzo znaczny.
Szczegółowy wykaz tych rozporządzeń podano na stronie USTAWY.